เทคโนโลยีการทำลายเนื้องอกด้วยคลื่นอัลตร้าซาวด์ความเข้มสูง (High Intensity Focus Ultrasound)

HIFU คืออะไร?

HIFU คือ เทคโนโลยีการทำลายเนื้องอกโดยใช้คลื่นเสียงอัลตร้าซาวด์ที่มีความเข้มสูงในการรักษาโรค ใช้หลักการรวมคลื่นเสียงเป็นจุดเดียวจนมีอุณหภูมิที่จุดโฟกัสสูงมากๆ หากท่านนึกภาพไม่ออก ลองนึกถึงตอนที่เรานำเอาแว่นขยายมารวมแสงแดดเพื่อเผากระดาษดูครับ หลักการแบบเดียวกัน นั่นแสดงว่า จุดที่มีความร้อนสูงที่สุด คือจุดโฟกัสนั่นหากร้อนมากพอ มันจะสามารถเผาไหม้วัตถุ หรือก้อนเนื้อได้ โดยที่ตำแหน่งอื่นๆ ไม่ถูกทำลายไปด้วย

HIFU ใช้รักษาโรคได้อย่างไร?

เนื่องจากอุณหภูมิที่สูงมากๆ จะทำให้เซลล์ตาย (แบบ Coagulative Necrosis) ถ้าเราสามารถค้นหา ประเมินตำแหน่งและขนาดของรอยโรค และโฟกัสที่ตำแหน่งรอยโรค เช่น เนื้องอกหรือมะเร็ง จากนั้นทำการส่งคลื่นเสียงความเข้มสูงไปรวมกัน ณ จุดนั้นก็จะเป็นการทำลายเซลล์ที่ผิดปกติเหล่านั้น โดยที่เซลล์ปกติข้างเคียงไม่เกิดอันตราย

HIFU ใช้รักษาโรคอะไร?

HIFU สามารถใช้ในการรักษาเนื้องอก (Solid Tumor) ได้ทั้งชนิดไม่ร้ายแรง และชนิดร้ายแรง (มะเร็ง) อาทิ

  • เนื้องอกชั้นกล้ามเนื้อมดลูก
  • เนื้องอกต่อมลูกหมาก
  • เนื้องอกตับและตับอ่อน เป็นต้น

HIFU มีใช้ในประเทศไหนบ้าง?

ปัจจุบัน เทคโนโลยีการรักษาด้วย HIFU ได้ถูกใช้ในหลายประเทศชั้นนำ ทั้งยุโรป,อเมริกา จีนและญี่ปุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการรักษาเนื้องอกชั้นกล้ามเนื้อมดลูก และมะเร็งต่อมลูกหมาก

HIFU ใช้รักษาร่วมกับการรักษาอื่นได้ไหม?

HIFU สามารถใช้ร่วมกับการรักษาอื่นได้ อาทิ HIFU ร่วมกับการเคมีบำบัดและการฉายรังสี เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยสมควรจะได้รับการรักษาด้วยเครื่อง HIFU หรือไม่นั่น ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของแพทย์ผู้ทำการรักษา

ข้อดีของการรักษาด้วย HIFU

การรักษาด้วยเทคโนโลยีไฮฟู เป็นการใช้คลื่นเสียง

  1. ไม่ใช้รังสี ปลอดจากผลข้างเคียงจากรังสี
  2. สามารถทำซ้ำได้ (Repeatable)
  3. ใช้รักษาร่วมกับวิธีการอื่นๆ ได้ อาทิ เคมีบำบัด รังสีรักษา
  4. เป็นการทำลายเนื้องอก โดยไม่ต้องผ่าตัด ไม่มีแผลจากการผ่าตัด
  5. ไม่ต้องดมยาสลบ แต่อาจมีการให้ยาแก้ปวด ในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการปวดจากโรคเดิมที่เป็นอยู่หรือขณะทำ
  6. สามารถทำการรักษาแบบคนไข้นอกได้ สำหรับผู้ที่ไม่สะดวกนอนโรงพยาบาล
  7. มีความปลอดภัย ผลข้างเคียงน้อยมาก

ขั้นตอนการรักษาด้วยเครื่อง HIFU

  • พบอายุรแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็ง เพื่อตรวจสภาพวินิจฉัยอาการปัจจุบัน
  • ทำการตรวจอัลตร้าซาวด์โดยรังสีแพทย์เพื่อประเมินตำแหน่งของก้อนมะเร็งที่จะทำการรักษาด้วย HIFU
  • รังสีแพทย์และอายุรแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็ง ร่วมวางแผนการรักษาด้วย HIFU และให้ข้อมูลแผนการรักษาแก่ผู้ป่วยและญาติในการร่วมตัดสินใจใช้การเลือกรักษาด้วยวิธีนี้ และอาจรักษาร่วมกับวิธีการรักษามะเร็งมาตรฐาน
  • นัดผู้ป่วยเข้าทำการรักษาด้วย HIFU โดยรังสีแพทย์เป็นผู้ค้นหาตำแหน่ง และขนาดของก้อน และปล่อยพลังงานจากเครื่อง HIFU เพื่อส่งความร้อนไปทำลายก้อนมะเร็ง
  • ประเมินผลหลังการรักษา และติดตามอาการโดยอายุรแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็ง

ข้อจำกัด/ข้อห้าม

  1. ผู้ป่วยที่ทำการประเมินแล้วไม่สามารถพบก้อนเนื้องอกได้อย่างชัดเจน
  2. ก้อนเนื้องอกที่พบ เป็นโพรงแบบมีของเหลวด้านใน
  3. เนื้องอกในสมอง หรือส่วนอื่นที่มีกระดูกบังก้อนมะเร็ง จนไม่มีช่องให้ส่งพลังงานเข้าไปได้
  4. ผู้ป่วยที่มีโรคติดเชื้อที่ผิวหนัง หรือผิวหนังผ่านการได้รับรังสี 45Gy ขึ้นไป
  5. มีการอุดตันของเส้นเลือดดำ หรือมีหินปูนเกาะในเส้นเลือดที่เป็นทางผ่านของคลื่นเสียง

พัฒนาการของเทคโนโลยี HIFU

  • ปี ค.ศ.1942 : Lynn ได้พัฒนาเทคโนโลยี HIFU เพื่อใช้ในการรักษาคนไข้
  • ปี ค.ศ.1955 : Fry ใช้ HIFU ในการรักษาโรคเกี่ยวกับระบบประสาทที่ University of Illinois
  • ปี ค.ศ.2000 : SFDA อนุญาตให้ใช้ HIFU ในการรักษาคนไข้กลุ่มทดลอง
  • ปี ค.ศ.2001 : สมาคมอัลตร้าซาวด์เพื่อการรักษาโรคระหว่างประเทศ (ISTU) ได้ก่อตั้งขึ้นและจัดประชุมครั้งแรกในประเทศจีน
  • ปี ค.ศ.2002 : CE อนุญาตให้ใช้ HIFU ในการรักษาเนื้องอกมดลูกสำหรับหญิงที่จะไม่ตั้งครรภ์อีก
  • ปี ค.ศ.2004 : FDA อนุญาตให้ใช้ HIFU ในการรักษาเนื้องอกมดลูกสำหรับหญิงที่จะไม่ตั้งครรภ์อีก
  • ปี ค.ศ.2007 : คนไข้มากกว่า 50,000 รายทั่วโลก ได้รับการรักษาด้วย HIFU
  • ปี ค.ศ.2007 : CE อนุญาตให้ใช้ HIFU ในการระงับความเจ็บปวด สำหรับคนไข้มะเร็งกระดูกระยะแพร่กระจาย
  • ปี ค.ศ.2007 : CE อนุญาตให้ใช้ HIFU ในการรักษาเนื้องอกมดลูกสำหรับหญิงที่อาจจะตั้งครรภ์ในอนาคต